Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026
Πραγματοποιήθηκε στα Καλύβια, την Τετάρτη 22 Ιούλη, η εκδήλωση που διοργάνωσαν οι Κομματικές Οργανώσεις Αγρινίου του ΚΚΕ και το Παράρτημα Αγρινίου-Αμφιλοχίας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, για τους 59 αγωνιστές της ΕΑΜικής Αντίστασης, που εκτελέστηκαν στις 31 Ιουλίου 1944, από τους Γερμανούς ναζί κατακτητές και τους ντόπιους συνεργάτες τους.
Η επετειακή εκδήλωση τιμής και μνήμης έγινε στο χώρο του μνημείου στα Καλύβια Αγρινίου, με κεντρικό ομιλητή τον Κώστα Τσόλκα, ο οποίος αναφέρθηκε στο χρονικό της εκτέλεσης των Ελλήνων πατριωτών, αλλά και σε ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην Αιτωλοακαρνανία, εκείνη την περίοδο.
Ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων από τον εκπρόσωπο του Τ.Ε. του ΚΚΕ Αιτωλοακαρνανίας, κ. Δήμα, τον Πρόεδρο του Παραρτήματος Αγρινίου – Αμφιλοχίας της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ Γιάννη Λίτσα, και τον Γιώργο Σταμούλη, εκπρόσωπο της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, Μεσολογγίου.
Αποσπάσματα από την ομιλία του Κώστα Τσόλκα:
Συναγωνιστές και Συναγωνίστριες, Σύντροφοι και Συντρόφισσες, φίλοι και φίλες, αγαπητοί συμπολίτες,
Συμπληρώνονται 82 ολόκληρα χρόνια από τη μέρα που οι Ναζί κατακτητές μαζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους ταγματασφαλίτες, ματοκύλισαν για άλλη μια φορά τον τόπο μας, στέλνοντας στο θάνατο και στην αθανασία 59 αγνούς πατριώτες, παλληκάρια κομουνιστές, εδώ στη θέση «Φυλάκιο» στα Καλύβια, τους 55 με ριπές μυδραλλίων όπλων και κρεμώντας τους 4 στα τηλεγραφόξυλα, βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο.
Στην Ελλάδα, όπως και στην περιοχή μας, κατά τον Β’ Π.Π. αναπτύχθηκε ένα από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα όλης της Ευρώπης που αναμφίβολα είχε εμπνευστή, οργανωτή, καθοδηγητή και αιμοδότη το ΚΚΕ.
Ο λαός μας με τις αντιστασιακές του οργανώσεις ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, ΕΛΑΝ, ΟΠΛΑ, με ηρωισμό και θυσίες, με μπροστάρηδες τους κομμουνιστές έγραψε τις πιο ηρωικές και ένδοξες σελίδες της σύγχρονης Ιστορίας του λαϊκού κινήματος στη χώρα μας. Παρά τη λυσσαλέα προσπάθεια της άρχουσας τάξης, η ιστορία έχει γράψει και δεν μπορεί να ξαναγραφεί, ότι την Ελλάδα απελευθέρωσε ο ΕΛΑΣ από την τριπλή φασιστική κατοχή.
Ο λαός μας είχε να επιλέξει την υποταγή ή τα όπλα. Επέλεξε την ένοπλη πάλη κατά του φασιστικού και του ναζιστικού τέρατος, που με τη στενή συνεργασία της εγχώριας αστικής τάξης, και των ταγμάτων του θανάτου, έσπερναν τον όλεθρο στη χώρα, καταστρέφοντας, κλέβοντας και πλιατσικολογώντας τον μόχθο του λαού. Μέρα με τη μέρα όμως γιγαντώθηκε η πάλη και η αντίσταση του λαού, με μπροστάρη το ΚΚΕ που πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ΕΑΜ, στον οποίο οργανώθηκε το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της χώρας και μέσα από αυτόν τον ΕΛΑΣ, το μεγαλύτερο και καλύτερα οργανωμένο απελευθερωτικό στρατό.
Από τις μεγαλύτερες μάχες ορόσημο, κατά του κατακτητή, ως γνωστόν δόθηκε στις 13 Ιούλη 1943 στη Γουρίτσα, με τεράστιες απώλειες για τους Γερμανούς.
Το 1944, τελευταίο έτος της κατοχής, το αντιστασιακό κίνημα έφτασε στο αποκορύφωμά του. Ο άξονας κατέρρεε, το τέλος των δεινών για τους λαούς του κόσμου και για τους Έλληνες ήταν κοντά και έπρεπε οι δυνάμεις κατοχής να υποστούν όσο δυνατόν μεγαλύτερα πλήγματα, ώστε να εμποδιστεί η εύκολη αποχώρησή τους. Ολόκληρη η χώρα είναι ένα απέραντο πεδίο μάχης. Ο ΕΛΑΣ δεσπόζει στις επιθέσεις κατά του εχθρού και οι μάχες που δίνει καθημερινά είναι φονικές. Στη Δυτική Στερεά, από τη Ναυπακτία μέχρι την Ήπειρο, με επιθέσεις και σαμποτάζ κατά μήκος της γραμμής Κρυονέρι, Μεσολόγγι, Αιτωλικό, Αγρίνιο, Άρτα, Γιάννενα, οι μονάδες του ΕΛΑΣ προξενούν μεγάλες απώλειες στον εχθρό.
Το 2/36 εφεδρικό τάγμα του ΕΛΑΣ με έδρα την Σιβίστα στο χώρο ευθύνης του που περιλάμβανε ανατολικά από το Κρυονέρι, Γαλατά, Περιθώρι, όλη η νότια πλευρά του Αρακύνθου μέχρι του κόμβου Συκιάς και Αχελώου δυτικά, έπραξε μια σειρά από πολεμικές επιχειρήσεις:
- Ανατίναξε την Γαλαρία της Κλόκοβας και σταμάτησε έτσι την οδική επικοινωνία Μεσολογγίου - Ναυπάκτου.
- Εξουδετέρωσε τον παπά Σπυρίδωνα Καραβία, από το Δοκίμι Αγρινίου, ο οποίος με ομάδα ταγματασφαλιτών είχε κατατρομοκρατήσει τους αγρότες της περιοχής Αγρινίου, Συκιάς.
- Ανατίναξε την γέφυρα στον οδικό άξονα Μεσολογγίου - Αγρινίου στα Φραγκουλέϊκα, κόβοντας το πέρασμα των Γερμανών από την Κλεισούρα. - Ομάδα ανταρτών με τον Γιάνη Σαπλαούρα επικεφαλής ανατίναξε την επιβατική αμαξοστοιχία στη θέση Τραγάνα Σταμνάς,
- Ολιγομελές τμήμα του 2/36 εφεδρικού ΕΛΑΣ εξουδετέρωσε την Γερμανική φρουρά του τραίνου στο σταθμό του Γαλατά και έριξε την αμαξοστοιχία στον προβλήτα του Κρυονερίου.
Στις 11 Απρίλη 1944 στο Ζαπάντι Αγρινίου, οι Γερμανοί εκτέλεσαν 12 πατριώτες που μετέφεραν τρόφιμα και εφόδια σους Ελασίτες της Βελάουστας, 5 από αυτούς ήταν Καλυβιώτες.
Στις 9 Απρίλη στη θέση «25» στη Σταμνά, ομάδα 100 ανταρτών έστησε ενέδρα και ανατίναξε την αμαξοστοιχία που ερχόταν από το Κρυονέρι φορτωμένη με καύσιμα και πολεμοφόδια, εξολοθρεύοντας δεκάδες Γερμανούς. Αποτέλεσμα του σαμποτάζ ήταν η εκτέλεση των 120 κομμουνιστών στο Αγρίνιο, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944.
Στο Αγρίνιο το μήνα Απρίλιο συχνές και μικρές μάχες ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους Ταγματασφαλίτες.
Στο Σταθμό του Αιτωλικού, στις 30 του Ιούνη, ενέδρα και μεγάλη μάχη με τους Γερμανούς.
Στις 12-13 Ιούλη 1944 έλαβε χώρα στην Αμφιλοχία η μεγαλύτερη κατά τους ιστορικούς τακτική επιχείρηση κατά του κατακτητή, οργανωμένη και περατωμένη εξ ολοκλήρου από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, υπό την αρχηγία του Αγρινιώτη διοικητή Στρατηγού Γεράσιμου Αυγερόπουλου.
Ο Κ. Τσόλκας τόνισε για την εκτέλεση των αγωνιστών, στα Καλύβια:
Οι φίλοι και απόγονοι των αγωνιστών του ΕΑΜικού κινήματος και των αντιστασιακών οργανώσεων, οι κάτοικοι των Καλυβίων και του Αγρινίου, όλοι οι άνθρωποι του απλού λαού που στάθηκαν στο πλευρό των παληκαριών, στον αγώνα τους για ένα καλύτερο, ειρηνικό και ανθρώπινο αύριο, τιμούμε σήμερα, 82 χρόνια μετά, τους 59 ήρωες της Αντίστασης στον ιερό ετούτο τόπο της εκτέλεσής τους. Η αταλάντευτη στάση τους, η ανιδιοτελής προσφορά τους και η θυσία τους, μας διδάσκει και μας εμπνέει στον αγώνα για ένα καλύτερο μέλλον, για μια κοινωνία απαλλαγμένη από τον ζυγό της εκμετάλλευσης και τον πόλεμο, μια κοινωνία οργανωμένη με γνώμονα την κάλυψη των ανθρώπινων σύγχρονων αναγκών, στο μπόι του ανθρώπου.
Συντρόφισσες και σύντροφοι,
Ξέρουμε καλά ότι ο Φασισμός είναι συστημική δύναμη, ενταγμένη στο αστικό σύστημα για να υπηρετεί τα μονοπώλια, τα οποία τον στηρίζουν. Έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό την ανοιχτή οργάνωση της βίας για την υποταγή λαϊκών στρωμάτων στην καπιταλιστική εξουσία. Είναι μορφή διακυβέρνησης του καπιταλισμού και ο καπιταλισμός η βάση της αναβίωσης ακροδεξιών μορφωμάτων.
Οι 59 εκτελεσμένοι των Καλυβίων, οι 120 του Αγρινίου, οι 200 κομμουνιστές ήρωες της Καισαριανής, και οι χιλιάδες άλλοι επώνυμοι και ανώνυμοι ήρωες αγωνιστές για την απελευθέρωση της πατρίδας από τον ναζιστικό ζυγό, ήταν διαπαιδαγωγημένοι με τις Αρχές, τις Αξίες και τα ιδανικά της κομμουνιστικής ιδεολογίας, ατσαλωμένοι στην ταξική πάλη για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής και την κοινωνική απελευθέρωση, γι αυτό και ήταν αλύγιστοι.
Καθήκον μας σήμερα και πάντα, ο συνεχής αγώνας κατά του βάρβαρου εκμεταλλευτικού συστήματος που συντηρεί και αναπαράγει το φασισμό και διεξάγει τους πολέμους σε κάθε γωνιά της γης και στην πειοχή μας. Χρέος μας ο αγώνας κόντρα στην "κανονικότητα" και τον "ρεαλισμό” της κυρίαρχης τάξης, κατά των Κυβερνήσεων και κάθε ισχυρού που εφαρμόζει αντιλαϊκή αυταρχική πολιτική και κρατική καταστολή, μέχρι την τελική δικαίωση των Λαών και την ικανοποίηση των αναγκών του σύγχρονου ανθρώπου.
Διαβάζουμε στο βιβλίο του δάσκαλου και λογοτέχνη Κώστα Πουρναρά (Μπόση) «Αη Στράτης, Η μάχη της πείνας των πολιτικών εξόριστων στα 1941», το παρακάτω χαρακτηριστικό και επίκαιρο απόσπασμα:
«… Δεν έχει σημασία πόσο θα ζήσει κανένας, μα πώς θα ζήσει.
Η ποσότητα δε βαραίνει, αλλά η ποιότητα. Αξία έχει το πώς θα πεθάνεις.
Με το κεφάλι ψηλά, περήφανα ή μίζερα, κακομοίρικα.
Ο χάρος τι θα πάρει: πτώμα ή αγωνιστή;
Ακόμα αξία έχει αν θα πας σαν το σκυλί στ' αμπέλι
ή ο θάνατός σου θα 'ναι έστω ένα μικρούτσικο αστράκι
πού θα δείχνει στους άλλους το δρόμο του καθήκοντος,
της θυσίας, του αγώνα…»
Ο ποιητής της Ρωμιοσύνης Γιάννης Ρίτσος, το 1980, για τους 55 εκτελεσμένους και 4 απαγχονισμένους των Καλυβίων και για τους 120 εκτελεσθέντες και απαγχονισθέντες του Αγρινίου της 14ης Απρίλη 1944 (Μεγάλης Παρασκευής), έγραψε το ποίημα με τον τίτλο «Αναστάσιμο Μνημόσυνο», για τους πεσόντες στην κατοχή Αγρινιώτες και για όλους τους Ρωμιούς-θύματα του ναζισμού, απόσπασμα του οποίου διαβάζουμε:
.....όμως το γαίμα των παιδιώνε σας βγαίνει πάνω απ' το μαύρο
κόκκινο της θυσίας, της αγρύπνιας κόκκινο,
κόκκινο της αυγής και της ελπίδας,
το κόκκινο της λευτεριάς, κόκκινο κατακόκκινο,
Βάφει τ' αυγά της νέας Λαμπρής και του μπαξέ σας τα
τριανταφυλλάκια,
βάφει και τα πουκαμισάκια τους τα τρυπημένα από τα βόλια
και τα πουκαμισάκια τους πλατειές σημαίες αγερολάμνουν
κ' οι υιοί λεβέντες τα κρατούν και παν μπροστά στην ιστορία.
Και νάτοι ολόμπροστα, να ο Χρήστος, κι ο Αβραάμ, νάτος κι ο Πάνος,
νάτος κι ο καπτάν Δίας, να κι ο Πάσχος, 19 χρονώ παλληκαράκι,
νάτοι οι 120 Αγρινιώτες μπρος στην μάντρα της Αγίας Τριάδας,
να κ' οι 55 εκεί στο σταυροδρόμι που περνάει το τραίνο
Αγρίνι - Μεσολόγγι, φορτωμένο μήλα,
να κ' οι 200 της Πρωτομαγιάς στο Σκοπευτήριο της
Καισαριανής με τις αγριομολόχες,
να το προσφυγολόι της Κοκκινιάς με τα μεγάλα δαφνοκλάδια της
Δημοκρατίας, να και το Δίστομο, το Κούρνοβο,
και τα Καλάβρυτα με τα καμμένα σπίτια,
νάτος κι ο Γοργοπόταμος με το γιοφύρι του κόκκινο σαν άλογο
ορθωμένο, να κ' οι αγωνιστές του 21
και οι άλλοι πριν, κ' οι άλλοι μετά,
παιδιά μας, τα παιδιά μας με σημαίες μεγάλες.
Μπροστά, μπροστά, κατάμπροστα,
μέσα στο φως που πρόβαλε μεγάλο απ' τις πληγές τους,
Μπροστά, μπροστά, φωνάζοντας:
εκεί που η Λευτεριά ανατέλλει απ' το αίμα μας, θάνατος δεν υπάρχει.
Λοιπόν μην κλαίτε μάνες Αγρινιώτισσες, θάνατος δεν υπάρχει
μόνο τα χέρια δώστε αδέλφια μου, να βασιλέψει ειρήνη,
ν' ανθίσει γέλιο στις ματιές, να λάμψει ο κόσμος όλος,
κι όλος ο κόσμος μια φωνή να τραγουδήσει: Ειρήνη, Ειρήνη, Ειρήνη.
Τιμή και δόξα στους Αθάνατος νεκρούς!
