Αγρίνιο: Τα εγκαίνια της Έκθεσης «Anticodes του Βάτσλαβ Χαβέλ»

Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026

Πραγματοποιήθηκαν σήμερα, Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, στην Δημοτική Αγορά Αγρινίου, τα εγκαίνια της έκθεσης «Anticodes» του Βάτσλαβ Χάβελ» πρώτου Προέδρου της Τσεχίας, παρουσία του Πρέσβη της Τσεχικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, Ίβο Σύλχαβι (Ivo Šilhavy) και του Δημάρχου Αγρινίου, Γιώργου Παπαναστασίου.

Η έκθεση διοργανώνεται από την Czech Association, υπό την αιγίδα της Πρεσβεία της Τσεχικής Δημοκρατίας στην Αθήνα και του Δήμου Αγρινίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 90 ετών από τη γέννηση του Βάτσλαβ Χαβέλ και την ανακήρυξη του 2026 ως «Έτος Βάτσλαβ Χαβέλ».

Ο Βάτσλαβ Χάβελ πρώτος Προέδρος της Τσεχίας, ήταν μια εμβληματική προσωπικότητα της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας, που υπερασπίστηκε με συνέπεια την ελευθερία, τον λόγο και τη δημοκρατία. Ήταν συγγραφέας και διανοούμενος, άνθρωπος που στάθηκε απέναντι στον αυταρχισμό, συνέβαλε καθοριστικά στη δημοκρατική μετάβαση της χώρας του και έγινε ο πρώτος Πρόεδρος της Τσεχίας, με σταθερή πίστη στην ελευθερία, την αλήθεια και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επίσης η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Μαρία Παπαγεωργίου, ο Πρόεδρος της ΔΕΥΑ Αγρινίου, Ευθύμιος Γρίβας, ο Πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, Ανδρέας Σκαρτσάρης, ο Δημοτικός Σύμβουλος, Παναγιώτης Γιαννιώτης και πολλοί φίλοι της Τέχνης.

Την παρουσίαση της εκδήλωσης έκανε η κυρία Λένκα Κανέλια, Πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού του Czech Association (Τσέχικου Συνδέσμου) ενώ οι κυρίες, Αλεξάνδρα Παλιούρα και Δήμητρα Τζελαλίδου, αναφέρθηκαν στην προσωπικότητα και το έργο του Βάτσλαβ Χάβελ.

Αν κοιτάξει κανείς την καλλιτεχνική, την πολιτική όσο και την προσωπική πορεία του Χάβελ θα διαπιστώσει πως επρόκειτο για έναν επιδέξιο σχοινοβάτη: θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, ποιητής, μεγαλοαστός, παντρεμένος με μια γυναίκα ταπεινής καταγωγής, ενάντιος του κομμουνιστικού καθεστώτος και κυνηγημένος από αυτό, ηγετική προσωπικότητα της Βελούδινης Επανάστασης, πρώτος Πρόεδρος της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ένας άνθρωπος που είχε το θάρρος –όχι ως άφοβος, αλλά ως έντρομος («πανικοβάλλομαι», δήλωνε ο ίδιος)– να αναζητήσει από την αρχή, χωρίς βεβαιότητες, τη θέση του, όχι στον κόσμο που ήξερε αλλά στον κόσμο που σχηματίζεται εκ νέου μπροστά στα μάτια του.

Στην έκθεση παρουσιάζονται 20 εικαστικά ποιήματα από τις «Αντικώδικες» (Anticodes), ένα πρωτοποριακό έργο των αρχών της δεκαετίας του ’60, καθώς και επιλεγμένα πειραματικά τυπογραφικά δημιουργήματα του Χαβέλ. Πρόκειται για έργα όπου η ποίηση μετατρέπεται σε εικαστική πράξη: λέξεις που λειτουργούν ως ύλη στον χώρο, επανανοηματοδοτούνται μέσα από τη διάταξή τους και προσκαλούν τον θεατή να τις «δει» πριν τις διαβάσει.

Οι «Αντικώδικες» αντανακλούν τη βαθιά αναζήτηση ισορροπίας που χαρακτήριζε ολόκληρη τη διαδρομή του Χαβέλ — θεατρικού συγγραφέα, δοκιμιογράφου, ποιητή, ηγετικής μορφής της Βελούδινης Επανάστασης και πρώτου Προέδρου της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ένα έργο που γεφυρώνει τη λογοτεχνία με τις εικαστικές τέχνες και παραμένει επίκαιρο μέχρι σήμερα.

Χαιρετισμός του Πρέσβη της Τσεχικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, Ίβο Σύλχαβι (Ivo Šilhavy):

Κυρίες και κύριοι,

Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Επιτρέψτε μου να σας καλωσορίσω στα εγκαίνια της έκθεσης εικαστικών ποιημάτων του Βάτσλαβ Χάβελ με τίτλο «Αντικώδικες». Χαίρομαι που συγκεντρωνόμαστε εδώ για τα εγκαίνια αυτής της περιοδεύουσας έκθεσης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του «Έτους Βάτσλαβ Χάβελ» που διοργανώθηκε από την Τσεχική Ένωση σε συνεργασία με την Τσεχική Πρεσβεία.

Είναι μεγάλη μου τιμή να παρουσιάζω αυτό το λιγότερο γνωστό μέρος του έργου του Βάτσλαβ Χάβελ, ο οποίος έγινε διάσημος κυρίως ως θεατρικός συγγραφέας και συγγραφέας, αντιφρονών και πρόεδρος. Ωστόσο, πρώτα απ' όλα, θα ήθελα να ευχαριστήσω τη Lanka, την Alexandra και την Dining που εργάστηκα για τον Πρόεδρο Václav Havel από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, και αυτό συνέβη, συνεργάστηκα μαζί του ακόμη και μετά τη λήξη της θητείας του.

Ο Βάτσλαβ Χάβελ ήταν ένας μεγάλος οραματιστής. Το υπόβαθρό του ως διανοούμενος, συγγραφέας και αντιφρονών τον έχει εξοπλίσει με την τέχνη να ακούει τους άλλους. Έτσι κατάφερε να γίνει ένας εμβληματικός ηγέτης που αποδέχτηκε τον ρόλο του ως πρόεδρος με ταπεινότητα. Είτε ως Πρόεδρος είτε ως απλός πολίτης, πάντα δημιουργούσε μια πολύ εμπνευσμένη ατμόσφαιρα γύρω του. Αυτή η ατμόσφαιρα ήταν εξαιρετικά σημαντική που εξέπεμπε θετική ενέργεια, ελπίδα, που ενισχύθηκε από άλλες προσωπικότητες γύρω του. Πιστεύω ότι αυτή η ενέργεια έχει μείνει εδώ, αλλά πρέπει να τη θυμόμαστε και να αναβιώσουμε. Αυτός είναι και ο λόγος που θα ήθελα να σας παρουσιάσω αυτή τη συγκεκριμένη πτυχή της δουλειάς του Václav Havel, στην οποία μοιράζεται τη δημιουργικότητά του μαζί σας.

Η ποιητική συλλογή Anticodes είναι γραφική ποίηση, η οποία, σε αντίθεση με τη συμβατική ποίηση, εκφράζει σκέψεις και συναισθήματα σε μια καλλιτεχνική-τυπογραφική γλώσσα.

Ο Βάτσλαβ Χάβελ έδωσε μεγάλη σημασία στη ΛΕΞΗ.

Η ΛΕΞΗ έχει μεγάλη δύναμη, μεγάλη ισχύ. Γι' αυτό χρησιμοποιούσε κάθε λέξη στα κείμενά του με μεγάλη προσοχή και σχολαστικότητα, αλλά και με ελαφρότητα και λεπτότητα, με μια εκλεπτυσμένη αίσθηση της εμβέλειάς της και ταυτόχρονα με χιούμορ.

Αλλά δεν ήταν μόνο το περιεχόμενο που ενδιέφερε τον Βάτσλαβ Χάβελ σε κάθε λέξη. Αναζήτησε και άλλες διαστάσεις αυτού του εργαλείου της ανθρώπινης διανόησης. Αναβάθμισε τη λέξη σε οπτικό στοιχείο, με το οποίο δούλεψε ως συστατικό μιας εικόνας, προκειμένου να πολλαπλασιάσει τη σημασία της και να την αναπτύξει με μια οπτική μορφή. Έτσι, πριν από εξήντα χρόνια, δημιούργησε μια συλλογή εικαστικών ποιημάτων με την ονομασία «Anticodes», τα οποία θεωρούνται «εμπλουτισμένη άρθρωση του παραλόγου» εμπλουτισμένη με κοινωνικοκριτικό περιεχόμενο.

Αυτά τα ποιήματα έχουν τη δική τους γοητεία, όχι μόνο στη γραφική τους έννοια και στην παράλογη ποιητική τους. Δεν διαβάζονται από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά πρέπει να τα αντιληφθείς στο σύνολό τους, αμέσως, και σταδιακά να αφήσεις τον εαυτό σου να παρασυρθεί σε αυτά.

Προσπαθήστε να αφήσετε για λίγο στην άκρη τις συμβατικές απόψεις της ποίησης και δείτε μεμονωμένα ποιήματα. Αφήστε το μυαλό σας να ρέει ελεύθερα. Η φαντασία και η δημιουργικότητά σας θα σας ανοίξουν αυτόν τον κόσμο της εικαστικής ποίησης, η αίσθηση του χιούμορ σας θα σας συνοδεύει μέσα από αυτόν.

Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας και απολαύστε μια συναρπαστική εμπειρία...

Χαιρετισμός Δημάρχου Αγρινίου Γιώργου Παπαναστασίου:

Αξιότιμε κύριε Πρέσβη,

Εκπρόσωποι της Czech Association, Κυρίες και κύριοι,

Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή σας καλωσορίζω σήμερα στην Παλαιά Δημοτική Αγορά Αγρινίου, σε έναν χώρο που έχει ταυτιστεί με την πολιτιστική εξωστρέφεια της πόλης μας, για τα εγκαίνια της έκθεσης «ANTICODES του Βάτσλαβ Χαβέλ».

Η παρουσία του Πρέσβη της Τσεχικής Δημοκρατίας Ιβό Συλλαβί στην Ελλάδα προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη σημερινή εκδήλωση και αναδεικνύει τη σημασία του πολιτισμού ως γέφυρα ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ των λαών.

Ευχαριστούμε θερμά τη Czech Association για την πρωτοβουλία και τη συνεργασία, καθώς και την Πρεσβεία της Τσεχικής Δημοκρατίας στην Αθήνα για την αιγίδα και τη στήριξή της.

Ο Βάτσλαβ Χαβέλ δεν υπήρξε μόνο μια εμβληματική πολιτική προσωπικότητα.

Υπήρξε διανοούμενος, δημιουργός, στοχαστής.

Ένας άνθρωπος που υπηρέτησε με συνέπεια την ελευθερία της έκφρασης, τη δημοκρατία και την ευθύνη του πολίτη απέναντι στην Ιστορία.

Οι «Αντικώδικες» του αποτελούν ένα τολμηρό καλλιτεχνικό εγχείρημα που γεφυρώνει τη λογοτεχνία με την εικαστική δημιουργία και μας καλεί να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τη γλώσσα, την εικόνα και τα νοήματα.

Σε μια εποχή ραγδαίων μεταβολών και σύνθετων προκλήσεων, η σκέψη του Χαβέλ παραμένει επίκαιρη.

Μας υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη είναι μια διαρκής άσκηση ισορροπίας, ευθύνης και συμμετοχής. Και ο πολιτισμός είναι ο χώρος όπου αυτές οι αξίες δοκιμάζονται, καλλιεργούνται και μεταδίδονται.

Για τον Δήμο Αγρινίου, η φιλοξενία μιας έκθεσης με διεθνές πολιτιστικό αποτύπωμα αποτελεί στρατηγική επιλογή.

Επενδύουμε σταθερά σε δράσεις που ενισχύουν τον διαπολιτισμικό διάλογο, αναδεικνύουν τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και τοποθετούν την πόλη μας στον ευρύτερο ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη.

Το 2026, έτος αφιερωμένο στον Βάτσλαβ Χαβέλ, μας δίνει την ευκαιρία να αναστοχαστούμε σχετικά με τη δυνατότητα του λόγου και της τέχνης να διαμορφώνουν συνειδήσεις και να εμπνέουν κοινωνικές αλλαγές.

Η σημερινή έκθεση δεν αποτελεί μόνο ένα πολιτιστικό γεγονός. Είναι μια πρόσκληση σε διάλογο. Μια αφορμή να συναντηθούμε, να ανταλλάξουμε ιδέες και να τιμήσουμε τη δημιουργική σκέψη που υπερβαίνει σύνορα.

Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση της έκθεσης και να καλέσω τους δημότες του Αγρινίου να την επισκεφθούν τις επόμενες ημέρες.

Γιατί ο πολιτισμός μας ενώνει, μας εξελίσσει και μας οδηγεί μπροστά.

Σας ευχαριστώ θερμά και κηρύσσω επίσημα την έναρξη της έκθεσης.