Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2026
Αναδημοσίευση από sofokleous10.gr
Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) έχει προκαλέσει σεισμό στην ευρωπαϊκή ύπαιθρο. Αυτή η συμφωνία, που διαπραγματεύεται εδώ και δεκαετίες, απειλεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο της ευρωπαϊκής γεωργίας, φέρνοντας καταστροφικές επιπτώσεις για εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση δασμών σε μια σειρά αγροτικών προϊόντων, ανοίγοντας την ευρωπαϊκή αγορά σε τεράστιες ποσότητες φθηνού κρέατος, σόγιας, ζάχαρης, πουλερικών, ρυζιού και άλλων προϊόντων από τη Λατινική Αμερική. Ο όγκος των εισαγωγών που αναμένεται να πλημμυρίσει την Ευρώπη είναι πρωτοφανής: 99.000 τόνοι βοδινού κρέατος, 180.000 τόνοι πουλερικών, 180.000 τόνοι ζάχαρης ετησίως, και η λίστα συνεχίζεται.
Οι καταστροφικές επιπτώσεις για τον ευρωπαίο αγρότη
Η εισροή φθηνών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική δεν είναι απλώς μια οικονομική πρόκληση – είναι μια υπαρξιακή απειλή για τον ευρωπαϊκό τρόπο γεωργίας. Οι λατινοαμερικανοί παραγωγοί λειτουργούν με εντελώς διαφορετικό κοστολογικό μοντέλο: τεράστιες εκτάσεις γης με χαμηλό κόστος κτήσης, ελάχιστοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί, χρήση απαγορευμένων χημικών ουσιών, και σχεδόν ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα.
Σύμφωνα με μελέτες γαλλικών και γερμανικών αγροτικών οργανώσεων, το κόστος παραγωγής βοδινού κρέατος στη Βραζιλία είναι κατά 40-50% χαμηλότερο από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό. Για τα πουλερικά, η διαφορά φτάνει το 60%. Αυτή η τεράστια ανισότητα καθιστά αδύνατο για τους ευρωπαίους αγρότες να ανταγωνιστούν στην τιμή, παρά τις υψηλότερες προδιαγραφές ποιότητας που τηρούν.
Οι εκτιμήσεις για τα κλεισίματα γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι ζοφερές. Η Γαλλική Αγροτική Συνομοσπονδία (FNSEA) προβλέπει ότι περίπου 50.000 κτηνοτροφικές μονάδες στη Γαλλία μόνο θα αναγκαστούν να κλείσουν εντός της επόμενης πενταετίας. Στην Ιρλανδία, όπου η κτηνοτροφία αποτελεί το 60% του αγροτικού εισοδήματος, οι προβλέψεις μιλούν για κλείσιμο 15.000-20.000 μικρών οικογενειακών φάρμων.
Η Ελλάδα στο μάτι του κυκλώνα
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι εξίσου καταστροφικές. Ο ελληνικός αγροτικός τομέας, που ήδη αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις από την οικονομική κρίση, την κλιματική αλλαγή και τη γραφειοκρατία, δέχεται τώρα το τελειωτικό χτύπημα. Οι κτηνοτρόφοι της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του πυρός.
Περίπου 180.000 ελληνικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις ασχολούνται άμεσα ή έμμεσα με την κτηνοτροφία. Από αυτές, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Πανελλήνιου Συνδέσμου Κτηνοτρόφων, τουλάχιστον 25.000-30.000 αναμένεται να κλείσουν εντός της επόμενης δεκαετίας αν η συμφωνία Mercosur υλοποιηθεί πλήρως. Αυτό σημαίνει άμεση απώλεια 60.000-80.000 θέσεων εργασίας στην ελληνική ύπαιθρο.
Οι παραγωγοί βοδινού κρέατος στην Ελλάδα, που ήδη λειτουργούν με οριακά περιθώρια κέρδους 3-5%, θα βρεθούν σε αδυναμία να συνεχίσουν. Το ελληνικό βοδινό, παρά την ανώτερη ποιότητά του, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί σε τιμή το βραζιλιάνικο που θα κοστίζει 40-50% λιγότερο στο ράφι του σούπερ μάρκετ.
Ακόμα χειρότερα, η ελληνική παραγωγή ρυζιού, συγκεντρωμένη κυρίως στη Θεσσαλονίκη και τη Θράκη, απειλείται από την εισαγωγή 60.000 τόνων ρυζιού από τη Mercosur χωρίς δασμούς. Οι 3.500 Έλληνες παραγωγοί ρυζιού βλέπουν το βιοπορισμό τους να καταρρέει.
Το τοξικό απόθεμα: Χημικές ουσίες και υγειονομικοί κίνδυνοι
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της συμφωνίας Mercosur δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και υγειονομικό. Οι λατινοαμερικανοί παραγωγοί χρησιμοποιούν συστηματικά χημικές ουσίες που είναι απολύτως απαγορευμένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της τοξικότητάς τους.
Ορμονικοί Αυξητικοί Παράγοντες: Στη Βραζιλία και την Αργεντινή, η χρήση ορμονών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ζώων είναι συνήθης πρακτική. Ουσίες όπως η οιστραδιόλη-17β, η προγεστερόνη και η τεστοστερόνη χρησιμοποιούνται ευρέως, παρόλο που είναι απαγορευμένες στην ΕΕ από το 1988 λόγω των καρκινογόνων τους ιδιοτήτων και της σύνδεσής τους με ορμονικές διαταραχές.
Ractopamine: Αυτή η ουσία, που χρησιμοποιείται για την αύξηση της μυϊκής μάζας στα χοιροειδή και τα βοοειδή, είναι απαγορευμένη στην ΕΕ, την Κίνα και τη Ρωσία. Ωστόσο, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στη Βραζιλία. Η ractopamine έχει συνδεθεί με καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση και νευρολογικές διαταραχές.
Φυτοφάρμακα και Ζιζανιοκτόνα: Η κατάσταση γίνεται ακόμα χειρότερη στον φυτικό τομέα. Στη Βραζιλία χρησιμοποιούνται περισσότερα από 400 διαφορετικά φυτοφάρμακα, εκ των οποίων τα 149 είναι απαγορευμένα στην ΕΕ. Μεταξύ αυτών:
Atrazine: Ένα ζιζανιοκτόνο που χρησιμοποιείται ευρέως στις καλλιέργειες σόγιας και καλαμποκιού της Αργεντινής και της Βραζιλίας. Η atrazine είναι απαγορευμένη στην ΕΕ από το 2004 επειδή μολύνει τα υπόγεια ύδατα και έχει συνδεθεί με ενδοκρινικές διαταραχές και καρκίνο.
Paraquat: Ένα εξαιρετικά τοξικό ζιζανιοκτόνο που απαγορεύτηκε στην ΕΕ το 2007. Η έκθεση σε paraquat έχει συνδεθεί με τη νόσο του Πάρκινσον και άλλες νευρολογικές παθήσεις.
Carbofuran: Ένα έντομοκτόνο που απαγορεύτηκε στην ΕΕ το 2008 λόγω της ακραίας τοξικότητάς του για πτηνά, υδρόβιους οργανισμούς και την ανθρώπινη υγεία.
Glyphosate σε υπερβολικές δόσεις: Ενώ η χρήση γλυφοσάτης επιτρέπεται υπό αυστηρούς περιορισμούς στην ΕΕ, στη Λατινική Αμερική χρησιμοποιείται σε δόσεις 5-10 φορές υψηλότερες από τα ευρωπαϊκά όρια.
Αντιβιοτικά: Η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία είναι ένα τεράστιο πρόβλημα. Στη Βραζιλία, αντιβιοτικά όπως η κολιστίνη, που θεωρείται “τελευταίας γραμμής” αντιβιοτικό για την ανθρώπινη υγεία, χρησιμοποιούνται ρουτινάρια ως αυξητικοί παράγοντες στα ζωοτροφές. Αυτή η πρακτική συμβάλλει στην ανάπτυξη βακτηρίων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά, ένα από τα μεγαλύτερα υγειονομικά προβλήματα του 21ου αιώνα.
Οι κίνδυνοι για τον Ευρωπαίο καταναλωτή
Η εισαγωγή προϊόντων που περιέχουν τοξικά υπολείμματα απαγορευμένων χημικών ουσιών δημιουργεί άμεσους κινδύνους για τον ευρωπαίο καταναλωτή:
Καρκινογόνος Κίνδυνος: Πολλές από τις απαγορευμένες ουσίες έχουν ταξινομηθεί ως πιθανώς ή σίγουρα καρκινογόνες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η μακροχρόνια κατανάλωση προϊόντων με υπολείμματα αυτών των ουσιών αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου, ιδιαίτερα του μαστού, των ωοθηκών, του προστάτη και του παχέος εντέρου.
Ενδοκρινικές Διαταραχές: Οι ορμονικοί αυξητικοί παράγοντες και πολλά φυτοφάρμακα λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, επηρεάζοντας το ορμονικό σύστημα του ανθρώπου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη εφηβεία στα παιδιά, προβλήματα γονιμότητας, διαβήτη και θυρεοειδικές παθήσεις.
Ανθεκτικότητα στα Αντιβιοτικά: Η κατανάλωση κρέατος με υπολείμματα αντιβιοτικών και ανθεκτικών βακτηρίων μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών θεραπειών στον άνθρωπο, καθιστώντας απλές λοιμώξεις δυνητικά θανατηφόρες.
Νευροτοξικότητα: Ουσίες όπως το paraquat και άλλα οργανοφωσφορικά έντομοκτόνα είναι γνωστά νευροτοξικά που μπορούν να προκαλέσουν μακροπρόθεσμες νευρολογικές βλάβες, ιδιαίτερα σε παιδιά και έμβρυα.
Το ανησυχητικό είναι ότι τα ελεγκτικά συστήματα της ΕΕ δεν είναι σχεδιασμένα να αντιμετωπίσουν τον όγκο των εισαγωγών που αναμένεται. Σήμερα ελέγχεται μόνο το 1-2% των εισαγόμενων προϊόντων. Με την εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, ο όγκος θα αυξηθεί κατά 30-40%, καθιστώντας πρακτικά αδύνατο τον αποτελεσματικό έλεγχο.
Η αθέατη ατζέντα: Το τέλος του μικρού αγρότη;
Πίσω από τη συμφωνία Mercosur κρύβεται μια βαθύτερη στρατηγική που πολλοί αναλυτές και αγροτικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι στοχεύει στην εξάλειψη της μικρής οικογενειακής γεωργίας στην Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρά τα λόγια περί “βιώσιμης γεωργίας” και “προστασίας του περιβάλλοντος”, φαίνεται να προωθεί ένα μοντέλο που ευνοεί την εταιρική, βιομηχανοποιημένη γεωργία μεγάλης κλίμακας. Η συμφωνία Mercosur είναι μόνο ένα κομμάτι αυτού του παζλ.
Η Πράσινη Συμφωνία ως Όπλο: Παράλληλα με το άνοιγμα των συνόρων σε φθηνά προϊόντα χαμηλών προδιαγραφών, η ΕΕ επιβάλλει στους ευρωπαίους αγρότες ολοένα και πιο αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς μέσω της Πράσινης Συμφωνίας. Ενώ οι στόχοι είναι θαυμάσιοι στη θεωρία (μείωση φυτοφαρμάκων κατά 50%, αύξηση βιολογικής γεωργίας στο 25%), στην πράξη αυξάνουν το κόστος παραγωγής κατά 15-25% χωρίς ανάλογη οικονομική στήριξη.
Το αποτέλεσμα; Οι μικροί αγρότες που δεν μπορούν να απορροφήσουν αυτό το κόστος αναγκάζονται να κλείσουν, ενώ οι μεγάλες αγροτοβιομηχανικές εταιρείες, που έχουν τους πόρους να συμμορφωθούν και να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες, επεκτείνονται.
Η Διάβρωση της Επισιτιστικής Κυριαρχίας: Με την καταστροφή της τοπικής παραγωγής, η Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο εξαρτημένη από εισαγωγές για τα βασικά της τρόφιμα. Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη ευπάθεια: τι θα συμβεί σε μια κρίση, σε ένα εμπορικό πόλεμο, ή σε μια γεωπολιτική ένταση;
Η Συγκέντρωση Γης: Σε όλη την Ευρώπη παρατηρείται ένα ανησυχητικό φαινόμενο: η γη των μικρών αγροτών που κλείνουν καταλήγει σε μεγάλες εταιρείες και επενδυτικά κεφάλαια. Στη Ρουμανία, περίπου 30% της καλλιεργήσιμης γης ανήκει πλέον σε ξένα επενδυτικά κεφάλαια. Στη Γαλλία, το 10% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων ελέγχει το 50% της γης.
Ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός και η Τεχνητή Νοημοσύνη: Η ΕΕ προωθεί τον “ψηφιακό μετασχηματισμό” της γεωργίας, που απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε τεχνολογία που μόνο οι μεγάλοι παραγωγοί μπορούν να αντέξουν. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: οι μικροί αγρότες που δεν μπορούν να επενδύσουν γίνονται λιγότερο ανταγωνιστικοί, οδηγούνται στο κλείσιμο, και η γη τους αγοράζεται από μεγάλους παίκτες.
Το Όραμα της “Εργαστηριακής Τροφής”: Πολλοί υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική να αντικατασταθεί η παραδοσιακή γεωργία με εναλλακτικές πηγές πρωτεΐνης: εργαστηριακό κρέας, πρωτεΐνες εντόμων, και φυτικά υποκατάστατα. Αν και αυτές οι τεχνολογίες μπορεί να έχουν θέση στο μέλλον, η βιαστική μετάβαση που επιβάλλεται αποκλείει τους μικρούς παραγωγούς που δεν έχουν τους πόρους να προσαρμοστούν.
Πέρα από τα οικονομικά, η εξαφάνιση της μικρής γεωργίας σημαίνει την καταστροφή ολόκληρων κοινοτήτων. Στην Ελλάδα, χωριά που επιβίωσαν χιλιάδες χρόνια αντιμετωπίζουν την έρημο. Οι νέοι φεύγουν προς τις πόλεις, οι ηλικιωμένοι μένουν πίσω, και η πολιτιστική κληρονομιά αιώνων χάνεται.
Η παραδοσιακή γνώση για την καλλιέργεια, τη διατήρηση τοπικών ποικιλιών, την προσαρμογή στο τοπικό κλίμα – όλα αυτά εξαφανίζονται. Η βιοποικιλότητα μειώνεται καθώς οι μεγάλες εταιρείες επιλέγουν λίγες, εμπορικά αποδοτικές ποικιλίες.
Το τοπίο αλλάζει: από μωσαϊκά μικρών αγροτεμαχίων, φρακτών, πετρόκτιστων χωραφιών και παραδοσιακών καλλιεργειών, μεταμορφώνεται σε απέραντες μονοκαλλιέργειες που μοιάζουν περισσότερο με βιομηχανικά εργοστάσια παρά με αγροτική γη.
Η Αντίσταση και οι Εναλλακτικές
Παρά τη ζοφερή εικόνα, υπάρχει αντίσταση. Αγρότες σε όλη την Ευρώπη οργανώνονται, διαδηλώνουν, και απαιτούν δίκαιη μεταχείριση. Στη Γαλλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Πολωνία, οι τρακτέρ έχουν φράξει δρόμους και κυβερνητικά κτίρια.
Κινήματα για την τοπική τροφή, την κοντινή αλυσίδα, τις αγορές παραγωγών και την άμεση σύνδεση καταναλωτή-παραγωγού αναπτύσσονται. Καταναλωτές που συνειδητοποιούν τους κινδύνους απαιτούν διαφάνεια και προτιμούν τοπικά, ποιοτικά προϊόντα.
Ορισμένες κυβερνήσεις, όπως αυτές της Γαλλίας, της Πολωνίας και της Ιταλίας, έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τη συμφωνία Mercosur. Ωστόσο, χρειάζεται πολύ περισσότερη πολιτική βούληση για να αποτραπεί η καταστροφή.
Η συμφωνία Mercosur δεν είναι απλώς μια εμπορική συμφωνία – είναι μια επιλογή για το μέλλον της Ευρώπης. Θα επιλέξουμε φθηνά, τοξικά προϊόντα και την καταστροφή των αγροτικών μας κοινοτήτων; Ή θα υπερασπιστούμε την ποιότητα, την υγεία, την επισιτιστική μας κυριαρχία και τον τρόπο ζωής χιλιάδων οικογενειών;
Οι μικροί αγρότες της Ευρώπης και της Ελλάδας δεν ζητούν φιλανθρωπία. Ζητούν δίκαιο ανταγωνισμό, σεβασμό στα πρότυπα που τηρούν, και την αναγνώριση της κοινωνικής και περιβαλλοντικής αξίας της δουλειάς τους.
Αναδημοσίευση από sofokleous10.gr (09/01/2026)
Link: